6-7-8 Ιανουαρίου στα χωριά
της Δράμας και στη Νικήσιανη Καβάλας δονείται η περιοχή μας από την κωδωνοφορία
και από άλλα στοιχεία αποτρεπτικά του κακού, όπως γιδοπροβιές στα πρόσωπα
(μάσκες), προσωπίδες, στάχτες κι άλλα αποτρεπτικά του κακού. Έτσι, οι κάτοικοι
των χωριών; Μοναστηρακίου, Ξηροποτάμου, Πετρούσας, Βώλακα, Παγονερίου, Πύργων,
Καλής Βρύσης και Νικήσιανης, γιορτάζουν τα διονυσιακά δρώμενα από τα πανάρχαια
χρόνια μέχρι και τις μέρες μας. Όπως αναφέρουν συμβολικά υμνούν την
ευετηρία, την καλοχρονιά που πατά σε δυο πυλώνες την ευγονία και την ευκαρπία».
(Αράπηδες), Μοναστηράκι Δράμας
5-6 Ιανουαρίου
Σ΄ ότι αφορά τους Αράπηδες Μοναστηρακίου και την εξέλιξη του δρωμένου ο κ. Γιάννης Παπουτσής, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου, ανέφερε ότι η μύηση του δρωμένου γίνεται 5 Ιανουαρίου, ενώ η μεταμφίεση γίνεται ανήμερα των Θεοφανείων 6 Ιανουαρίου. «Πρωταγωνιστής στην όλη εξέλιξη είναι οι μεταμφιεσμένοι τους οποίους ονομάζουμε Αράπηδες, οι οποίοι φορούν στο πρόσωπο τους γιδοπροβιές υψηκόρυφες, στην μέση τους ζώνονται τρία κουδούνια και στα χέρια τους κρατούν αποτρεπτικά του κακού στοιχεία. Στο ένα χέρι ξύλινο σπαθί και στο άλλο σακουλάκι με στάχτες. Δίπλα τους βρίσκονται άνδρες ντυμένοι γυναίκες, οι Γκιλίγκες, που φέρουν το μήνυμα την εστία της φλόγας, στα σπίτια, και στη συνέχεια όλοι μαζί, με τα αγαπημένα μουσικά όργανα της περιοχής (κεμενές- νταϊρές), συνθέτουν τον τρανό χορό στις 3μ.μ. στην πλατεία του χωριού, ανήμερα των Θεοφανείων. Στον χορό αυτό συμμετέχουν επίσης οι Τσολιάδες και οι άλλοι μεταμφιεσμένοι, δίνοντας δύναμη στην μουσικοχορευτική κοινότητα, σ’ ένα ενιαίο άρρηκτο κύκλο. Στην περιοχή επίσης πολλά είναι τα στοιχεία που λειτουργούν για την ευετήρια, που σημαίνει ευγονία και ευκαρπία, όπως το κλέψιμο της νύφης, όπου το γυναικείο κορμί δέχεται την θεϊκή δύναμη της γενετήσιας ορμής ενός σάτυρου, γίνονται για λόγους ευειδής, εκτός του κύκλου. Ταυτόχρονα γίνεται και το εικονικό όργωμα με την εικονική σπορά, για να δώσει δύναμη και ευνοϊκή εξέλιξη στην ευκαρπία. Με τα λίγα περιγραφέντα ερμηνευτικά στοιχεία τα οποία μπορούμε να δώσουμε ως πρόσκληση, καλούμε όλους όσους θέλουν να έρθουν στο Μοναστηράκι, το μεσημέρι στις 3, ανήμερα των Θεοφανείων, για να συμμετάσχουν στον κυκλικό χορό και να γευτούν τη δύναμη του δρώμενου».
Σ΄ ότι αφορά τους Αράπηδες Μοναστηρακίου και την εξέλιξη του δρωμένου ο κ. Γιάννης Παπουτσής, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου, ανέφερε ότι η μύηση του δρωμένου γίνεται 5 Ιανουαρίου, ενώ η μεταμφίεση γίνεται ανήμερα των Θεοφανείων 6 Ιανουαρίου. «Πρωταγωνιστής στην όλη εξέλιξη είναι οι μεταμφιεσμένοι τους οποίους ονομάζουμε Αράπηδες, οι οποίοι φορούν στο πρόσωπο τους γιδοπροβιές υψηκόρυφες, στην μέση τους ζώνονται τρία κουδούνια και στα χέρια τους κρατούν αποτρεπτικά του κακού στοιχεία. Στο ένα χέρι ξύλινο σπαθί και στο άλλο σακουλάκι με στάχτες. Δίπλα τους βρίσκονται άνδρες ντυμένοι γυναίκες, οι Γκιλίγκες, που φέρουν το μήνυμα την εστία της φλόγας, στα σπίτια, και στη συνέχεια όλοι μαζί, με τα αγαπημένα μουσικά όργανα της περιοχής (κεμενές- νταϊρές), συνθέτουν τον τρανό χορό στις 3μ.μ. στην πλατεία του χωριού, ανήμερα των Θεοφανείων. Στον χορό αυτό συμμετέχουν επίσης οι Τσολιάδες και οι άλλοι μεταμφιεσμένοι, δίνοντας δύναμη στην μουσικοχορευτική κοινότητα, σ’ ένα ενιαίο άρρηκτο κύκλο. Στην περιοχή επίσης πολλά είναι τα στοιχεία που λειτουργούν για την ευετήρια, που σημαίνει ευγονία και ευκαρπία, όπως το κλέψιμο της νύφης, όπου το γυναικείο κορμί δέχεται την θεϊκή δύναμη της γενετήσιας ορμής ενός σάτυρου, γίνονται για λόγους ευειδής, εκτός του κύκλου. Ταυτόχρονα γίνεται και το εικονικό όργωμα με την εικονική σπορά, για να δώσει δύναμη και ευνοϊκή εξέλιξη στην ευκαρπία. Με τα λίγα περιγραφέντα ερμηνευτικά στοιχεία τα οποία μπορούμε να δώσουμε ως πρόσκληση, καλούμε όλους όσους θέλουν να έρθουν στο Μοναστηράκι, το μεσημέρι στις 3, ανήμερα των Θεοφανείων, για να συμμετάσχουν στον κυκλικό χορό και να γευτούν τη δύναμη του δρώμενου».
(Μπάμπιντεν), Πετρούσα Δράμας
6-7-8 Ιανουαρίου
Κάθε χρόνο 6-7 και 8 Ιανουαρίου, στην Πετρούσα της Δράμας, τελείται με ευθύνη του Πολιτιστικού Συλλόγου, το «Μπάμπιντεν», ένα δρώμενο που οι ρίζες του χάνονται στο βάθος του χρόνου και αποβλέπει στην καλοτυχία, τη γονιμότητα και την καρποφορία, την απελευθέρωση της γης από τα δεσμά του χειμώνα.
Όπως αναφέρει η πρόεδρος του Πολιτιστικού συλλόγου κ. Ντομπρίκη Ευαγγελία, «είναι ένα έθιμο που βιώνεται και δεν αναβιώνετε». Κυρίαρχο σύμβολο του εθίμου είναι η «καμήλα. Ο σύλλογος διαθέτει ιδιόκτητη αληθινή βακτριακή καμήλα, το Ζαχαρία. Ο συμβολισμός αυτού του καρτερικού ζώου με την απαράμιλλη αντοχή στην πείνα και τη δίψα κάτω από αντίξοες συνθήκες, δείχνει τις περιπέτειες του ανθρώπου μέσα στη ζωή και το χρόνο και την αποφασιστικότηά του να συνεχίσει να παλεύει κόντρα στις ελλείψεις και τις στερήσεις.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της γιορτής είναι οι τραγόμορφες αμφιέσεις (χαράπηδες-χαραπτσκί). Άνδρες φορούν δέρματα ζώων και κουδούνια στην μέση τους και με τον εκκωφαντικό θόρυβο που προκαλούν, διώχνουν τα κακά πνεύματα και καλωσορίζουν τη νέα χρονιά, εξευμενίζουν τη φύση στην αναγέννηση της. Πρέπει να ξυπνήσει και να ετοιμαστεί για την άνοιξη, τη νέα σοδειά.
Οι προετοιμασίες ξεκινούν με την είσοδο του νέου έτους. Οι νέοι δοκιμάζουν τα κουδούνια, δένονται με τρόπο τελετουργικό και … το βράδυ των Φώτων όλα είναι έτοιμα. Η πομπή ξεκινά στις 20,30 και η νύχτα γεμίζει χορό, τραγούδι και κουδούνια. Στο τέλος της βραδιάς ανάβουν μεγάλες φωτιές που έχουν αποτρεπτική και καθαρτική δύναμη καθώς καταδιώκουν τα δαιμόνια και τις αρρώστιες και αποτρέπουν κάθε κακό.
Στις 7 Ιανουαρίου, στις 12 το μεσημέρι ξεκινά το «φώτισμα» του χωριού από την πλατεία. Με μπροστάρη την καμήλα, με τους ήχους των λαϊκών οργάνων (της λύρας και του νταχαρέ), με τη συνοδεία των αράπηδων που ξεσηκώνουν με το θόρυβο των κουδουνιών τους, με τους παππούδες και τις γκιλίγκες και πλήθος κόσμου που πίνουν και χορεύουν ακατάπαυστα, η πομπή γυρίζει όλες τις γειτονιές δίνοντας ευχές, προαναγγέλοντας και καλώντας τους κατοίκους να συμμετέχουν στο δρώμενο που θα γίνει την επομένη μέρα.
Την επομένη στις 8 του μήνα, στις 3 το απόγευμα ξεκινά η πομπή με τη συνοδεία της καμήλας και των αράπηδων από την πλατεία και καταλήγει στον αύλειο χώρο του δημοτικού σχολείου όπου εκεί τελείται το πατροπαράδοτο μουσικοχορευτικό δρώμενο με αναπαράσταση οργώματος και σποράς καθώς και άλλων εργασιών, με την παρουσία του σταχτή και των «ανδρείκελων» που αναπαραστούν την γενετήσια ορμή, και με γλέντι που συνεχίζεται μέχρι αργά το βράδυ.
Στους επισκέπτες προσφέρεται γίδα βραστή, κρασί και τσίπουρο.
Καλούμε όλο τον κόσμο να έρθει αυτές τις μέρες στην Πετρούσα και να ζήσει από κοντά αυτό που βιώνουμε το τελευταίο τριήμερο του Δωδεκαημέρου. Η ντόπια μουσική τα χαμόγελα και τα πειράγματα όσων συμμετέχουν θα σας παρασύρουν στο χορό και… τότε σίγουρα θα γίνετε και εσείς… λάτρεις του Μπάμπιντεν».
Κάθε χρόνο 6-7 και 8 Ιανουαρίου, στην Πετρούσα της Δράμας, τελείται με ευθύνη του Πολιτιστικού Συλλόγου, το «Μπάμπιντεν», ένα δρώμενο που οι ρίζες του χάνονται στο βάθος του χρόνου και αποβλέπει στην καλοτυχία, τη γονιμότητα και την καρποφορία, την απελευθέρωση της γης από τα δεσμά του χειμώνα.
Όπως αναφέρει η πρόεδρος του Πολιτιστικού συλλόγου κ. Ντομπρίκη Ευαγγελία, «είναι ένα έθιμο που βιώνεται και δεν αναβιώνετε». Κυρίαρχο σύμβολο του εθίμου είναι η «καμήλα. Ο σύλλογος διαθέτει ιδιόκτητη αληθινή βακτριακή καμήλα, το Ζαχαρία. Ο συμβολισμός αυτού του καρτερικού ζώου με την απαράμιλλη αντοχή στην πείνα και τη δίψα κάτω από αντίξοες συνθήκες, δείχνει τις περιπέτειες του ανθρώπου μέσα στη ζωή και το χρόνο και την αποφασιστικότηά του να συνεχίσει να παλεύει κόντρα στις ελλείψεις και τις στερήσεις.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της γιορτής είναι οι τραγόμορφες αμφιέσεις (χαράπηδες-χαραπτσκί). Άνδρες φορούν δέρματα ζώων και κουδούνια στην μέση τους και με τον εκκωφαντικό θόρυβο που προκαλούν, διώχνουν τα κακά πνεύματα και καλωσορίζουν τη νέα χρονιά, εξευμενίζουν τη φύση στην αναγέννηση της. Πρέπει να ξυπνήσει και να ετοιμαστεί για την άνοιξη, τη νέα σοδειά.
Οι προετοιμασίες ξεκινούν με την είσοδο του νέου έτους. Οι νέοι δοκιμάζουν τα κουδούνια, δένονται με τρόπο τελετουργικό και … το βράδυ των Φώτων όλα είναι έτοιμα. Η πομπή ξεκινά στις 20,30 και η νύχτα γεμίζει χορό, τραγούδι και κουδούνια. Στο τέλος της βραδιάς ανάβουν μεγάλες φωτιές που έχουν αποτρεπτική και καθαρτική δύναμη καθώς καταδιώκουν τα δαιμόνια και τις αρρώστιες και αποτρέπουν κάθε κακό.
Στις 7 Ιανουαρίου, στις 12 το μεσημέρι ξεκινά το «φώτισμα» του χωριού από την πλατεία. Με μπροστάρη την καμήλα, με τους ήχους των λαϊκών οργάνων (της λύρας και του νταχαρέ), με τη συνοδεία των αράπηδων που ξεσηκώνουν με το θόρυβο των κουδουνιών τους, με τους παππούδες και τις γκιλίγκες και πλήθος κόσμου που πίνουν και χορεύουν ακατάπαυστα, η πομπή γυρίζει όλες τις γειτονιές δίνοντας ευχές, προαναγγέλοντας και καλώντας τους κατοίκους να συμμετέχουν στο δρώμενο που θα γίνει την επομένη μέρα.
Την επομένη στις 8 του μήνα, στις 3 το απόγευμα ξεκινά η πομπή με τη συνοδεία της καμήλας και των αράπηδων από την πλατεία και καταλήγει στον αύλειο χώρο του δημοτικού σχολείου όπου εκεί τελείται το πατροπαράδοτο μουσικοχορευτικό δρώμενο με αναπαράσταση οργώματος και σποράς καθώς και άλλων εργασιών, με την παρουσία του σταχτή και των «ανδρείκελων» που αναπαραστούν την γενετήσια ορμή, και με γλέντι που συνεχίζεται μέχρι αργά το βράδυ.
Στους επισκέπτες προσφέρεται γίδα βραστή, κρασί και τσίπουρο.
Καλούμε όλο τον κόσμο να έρθει αυτές τις μέρες στην Πετρούσα και να ζήσει από κοντά αυτό που βιώνουμε το τελευταίο τριήμερο του Δωδεκαημέρου. Η ντόπια μουσική τα χαμόγελα και τα πειράγματα όσων συμμετέχουν θα σας παρασύρουν στο χορό και… τότε σίγουρα θα γίνετε και εσείς… λάτρεις του Μπάμπιντεν».
«Μπαμπούγερα» Κ. Βρύσης 6-7-8
Ιανουαρίου
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καλής Βρύσης, πιστός εκφραστής της μεγάλης παράδοσης, διοργανώνει και για άλλη μια φορά το πανάρχαιο Δρώμενο «Μπαμπούγερα» στις 6, 7 και 8 Ιανουαρίου, το οποίο έχει τις ρίζες του στην αρχαία εποχή και συνδέετε άμεσα με τη λατρεία του Θεού Διόνυσου.
Όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Παλλικάρης Αθανάσιος, «Οι εκδηλώσεις ξεκινούν το πρωί της 6ης Ιανουαρίου, έξω από τον ιερό ναό του αγίου Νικολάου, πλήθος Μπαμπούγερων περιμένουν τον κόσμου που βγαίνει από την εκκλησία και αρχίζουν να τον πειράζουν για το καλό της χρονιάς. Στο ένα τους χέρι κρατούν τον ντουρπά και σταχτώνουν τον κόσμο για το καλό της χρονιάς. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας από κάθε σοκάκι του χωριού ξεπετιούνται Μπαμπούγερα. Το δρώμενο χαρακτηρίζεται από τον αυθορμητισμό του.
Την δεύτερη μέρα, του Αη Γιαννιού πάντα με την παρουσία των Μπαμπούγερων, τα χορευτικά του Πολιτιστικού Συλλόγου παρουσιάζουν χορούς και τραγούδια του χωριού με την Γκάιντα και τον Νταχαρέ, ενώ στη συνέχεια ακολουθεί μεγάλο γλέντι στην πλατεία του χωριού. Μόλις νυχτώσει, ομάδες Μπαμπούγερων γυρίζουν τα σπίτια των εορταζόμενων Γιάννηδων και τους εύχονται χρόνια πολλά.
Την επομένη 8 Ιανουαρίου που είναι και η αποκορύφωση του δρωμένου, τελείται το Διονυσιακός σατιρικός γάμος, ο οποίος με πομπή ξεκινά από την αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου και συνοδεία των παραδοσιακών οργάνων η πομπή με τη νύφη καταλήγει στην κεντρική πλατεία του χωριού. Στο σατυρικό γάμο, ένας από τους μασκαράδες ντύνεται γαμπρός, ένας νύφη, ένας παριστάνει τον παπά και κλείνουν εορταστικές εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού, όπου αναπαριστάται μια παρωδία γαμήλιας τελετής, προσφέροντας αρκετό γέλιο στους κατοίκους αλλά και στους πολλούς επισκέπτες του χωριού. Προσφέρεται σε όλους τους επισκέπτες άφθονο κρασί και τσίπουρο και είναι μια μοναδική ευκαιρία σ’ όλο τον κόσμο να παρακολουθήσει ένα ξεχωριστό δρώμενο, ξακουστό σ’ όλη την Ελλάδα»
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καλής Βρύσης, πιστός εκφραστής της μεγάλης παράδοσης, διοργανώνει και για άλλη μια φορά το πανάρχαιο Δρώμενο «Μπαμπούγερα» στις 6, 7 και 8 Ιανουαρίου, το οποίο έχει τις ρίζες του στην αρχαία εποχή και συνδέετε άμεσα με τη λατρεία του Θεού Διόνυσου.
Όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Παλλικάρης Αθανάσιος, «Οι εκδηλώσεις ξεκινούν το πρωί της 6ης Ιανουαρίου, έξω από τον ιερό ναό του αγίου Νικολάου, πλήθος Μπαμπούγερων περιμένουν τον κόσμου που βγαίνει από την εκκλησία και αρχίζουν να τον πειράζουν για το καλό της χρονιάς. Στο ένα τους χέρι κρατούν τον ντουρπά και σταχτώνουν τον κόσμο για το καλό της χρονιάς. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας από κάθε σοκάκι του χωριού ξεπετιούνται Μπαμπούγερα. Το δρώμενο χαρακτηρίζεται από τον αυθορμητισμό του.
Την δεύτερη μέρα, του Αη Γιαννιού πάντα με την παρουσία των Μπαμπούγερων, τα χορευτικά του Πολιτιστικού Συλλόγου παρουσιάζουν χορούς και τραγούδια του χωριού με την Γκάιντα και τον Νταχαρέ, ενώ στη συνέχεια ακολουθεί μεγάλο γλέντι στην πλατεία του χωριού. Μόλις νυχτώσει, ομάδες Μπαμπούγερων γυρίζουν τα σπίτια των εορταζόμενων Γιάννηδων και τους εύχονται χρόνια πολλά.
Την επομένη 8 Ιανουαρίου που είναι και η αποκορύφωση του δρωμένου, τελείται το Διονυσιακός σατιρικός γάμος, ο οποίος με πομπή ξεκινά από την αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου και συνοδεία των παραδοσιακών οργάνων η πομπή με τη νύφη καταλήγει στην κεντρική πλατεία του χωριού. Στο σατυρικό γάμο, ένας από τους μασκαράδες ντύνεται γαμπρός, ένας νύφη, ένας παριστάνει τον παπά και κλείνουν εορταστικές εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού, όπου αναπαριστάται μια παρωδία γαμήλιας τελετής, προσφέροντας αρκετό γέλιο στους κατοίκους αλλά και στους πολλούς επισκέπτες του χωριού. Προσφέρεται σε όλους τους επισκέπτες άφθονο κρασί και τσίπουρο και είναι μια μοναδική ευκαιρία σ’ όλο τον κόσμο να παρακολουθήσει ένα ξεχωριστό δρώμενο, ξακουστό σ’ όλη την Ελλάδα»
Το τριήμερο των Θεοφανείων, από τις 6 μέχρι τις 8 Ιανουαρίου, στο Βώλακα κάθε ημέρα υπάρχουν ξεχωριστές εκδηλώσεις και δρώμενα. Η κορύφωση των δρωμένων θα γίνει στις 8 Ιανουαρίου, με τις εκδηλώσεις για τη γιορτή της Μπάμπως, το σατυρικό γάμο και τις «αρκούδες». Ο γάμος θα ξεκινήσει στις 2μ.μ. και θα κρατήσει μέχρι τις 5 το απόγευμα.
Ο πολιτιστικός σύλλογος Βώλακα, καλεί όλο τον κόσμο να επισκεφτεί το διάστημα αυτό το Βώλακα να παρακολουθήσει αλλά και να συμμετάσχει στα δρώμενα του χωριού. Πρόκειται για ένα τριήμερο παραδοσιακό γεμάτο από δρώμενα, τραγούδι, έθιμα και χορό. Ανήμερα των Θεοφανείων υπάρχει το έθιμο της μπάρας. Οι νέοι του χωριού με τη συνοδεία των παραδοσιακών λαϊκών οργάνων (Γκάιτα και Νταχαρές) παίρνουν τους νεόνυμφους της προηγούμενης χρονιάς και διασχίζουν τα Αγιασμένα νερά που βαπτίστηκε ο Χριστός. Την νύχτα 6 προς 7 Ιανουαρίου οι νέοι του χωριού κλέβουν διάφορα αντικείμενα από τα σπίτια των ελεύθερων κοριτσιών και τα εκθέτουν στην πλατεία. Αμέσως μετά τη Θεία Λειτουργία του Αη Γιαννιού οι γονείς κατεβαίνουν στην πλατεία για να αναγνωρίσουν και να παραλάβουν τα αντικείμενα τους εφόσον προηγουμένως τα πληρώσουν.
Την ίδια μέρα στην πλατεία του χωριού μέσα στα καζάνια βράζουν γίδες οι οποίες διανέμονται σ’ όλο τον κόσμο με την έξοδο των Αράπηδων. Στις 3 το απόγευμα εμφανίζονται οι Αράπηδες από τα σοκάκια του χωριού και καταλήγουν στην πλατεία.
Οι Αράπηδες δρουν κατά ομάδες με αρχηγό τον Τσαούση ο οποίος είναι άνδρας ντυμένος με παραδοσιακή φορεσιά και τη νύφη ο οποίος είναι πάλι άνδρας ντυμένος με παραδοσιακή γυναικεία φορεσιά του χωριού.
Την επόμενη μέρα 8 Ιανουαρίου, ημέρα της Μπάμπως, ξεκινά με τον παραδοσιακό γάμο με όλα τελετουργικά ενός κανονικού γάμου. Συγχρόνως βγαίνουν και οι αρκούδες, που είναι νέοι ντυμένη με δέρμα αρκούδας, σ’ όλο τους το σώμα, στη μέση έχουν μία ντράγκα και στο ένα χέρι κρατάνε ένα κόκκαλο. Ο Αρκουδιάρης χτυπά με τα δύο χέριά του την τράγκά του, για εκφοβισμό και ως παραλήρημα ερωτισμού.
Εύχομαι σε όλους χρόνια πολλά, και η καινούργια χρονιά να τους χαρίσει υγεία, δύναμη, υπομονή και αγάπη με σεβασμό στον πολιτισμό.
«Αράπηδες» Ξηροποτάμος 6-7
Ιανουαρίου
Αναφερόμενος στο έθιμο που αναβιώνει και στον Ξηροπόταμο ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου κ. Στέργιος Δεμίσης ανέφερε ότι στον Ξηροπόταμο κάθε χρόνο στις 6 και 7 Ιανουαρίου αναβιώνει το έθιμο των Αράπηδων. «Στις 6 Ιανουαρίου βγαίνει η Τσέτα σ’ όλο το χωριό για να ευχηθεί τα χρόνια πολλά. Το αυτό πράττει και στις 7 Ιανουαρίου σ’ όλα τα σπίτια που έχουν Γιάννη. Το δρώμενο κορυφώνεται στην κεντρική πλατεία του χωριού στις 7 Ιανουαρίου, στις 3 το μεσημέρι, με άφθονη γίδα και κόκκινο κρασί. Περιμένουμε όλο τον κόσμο για να γλεντήσουμε την ημέρα αυτή για το καλό του χρόνου».
Αναφερόμενος στο έθιμο που αναβιώνει και στον Ξηροπόταμο ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου κ. Στέργιος Δεμίσης ανέφερε ότι στον Ξηροπόταμο κάθε χρόνο στις 6 και 7 Ιανουαρίου αναβιώνει το έθιμο των Αράπηδων. «Στις 6 Ιανουαρίου βγαίνει η Τσέτα σ’ όλο το χωριό για να ευχηθεί τα χρόνια πολλά. Το αυτό πράττει και στις 7 Ιανουαρίου σ’ όλα τα σπίτια που έχουν Γιάννη. Το δρώμενο κορυφώνεται στην κεντρική πλατεία του χωριού στις 7 Ιανουαρίου, στις 3 το μεσημέρι, με άφθονη γίδα και κόκκινο κρασί. Περιμένουμε όλο τον κόσμο για να γλεντήσουμε την ημέρα αυτή για το καλό του χρόνου».
«Νταβανίσκα» Πύργοι 6-7-8
Ιανουαρίου
Τριήμερες εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στις 6 και 7 Ιανουαρίου και στους Πύργους, όπως ανέφερε ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου κ. Ηλίας Τσάννης. «Στις 6 το απόγευμα των Θεοφανείων θα βγει στους δρόμους η «Νταβανίσκα». Μια νύχτα αγρυπνίας για όλο το χωριό, με χορό και τραγούδι συνοδεία των παραδοσιακών οργάνων. Το πρωί θα γίνει η γύρα του χωριού και ο καθένας θα δώσει όσα χρήματα μπορεί, από το υστέρημα του, για το χωριό, για τις εκδηλώσεις, για τα δρώμενα, αλλά και εδέσματα. Το απόγευμα συγκεντρώνονται όλοι στην πλατεία όπου ντύνονται και οι αρκουδιάρηδες και ξεκινά ο μεγάλος χορός. Στις 8 Ιανουαρίου θα γίνει ο παραδοσιακός σατιρικός γάμος με διάφορα ευτράπελα. Όποιος θέλει να ζήσει από κοντά τα ξεχωριστά αυτά δρώμενα να έρθει στους Πύργους, προσφέρουμε άφθονο κρασί και πολλά εδέσματα, και να είναι σίγουρος ότι θα περάσει καλά. Εύχομαι σε όλους καλή χρονιά»
Τριήμερες εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στις 6 και 7 Ιανουαρίου και στους Πύργους, όπως ανέφερε ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου κ. Ηλίας Τσάννης. «Στις 6 το απόγευμα των Θεοφανείων θα βγει στους δρόμους η «Νταβανίσκα». Μια νύχτα αγρυπνίας για όλο το χωριό, με χορό και τραγούδι συνοδεία των παραδοσιακών οργάνων. Το πρωί θα γίνει η γύρα του χωριού και ο καθένας θα δώσει όσα χρήματα μπορεί, από το υστέρημα του, για το χωριό, για τις εκδηλώσεις, για τα δρώμενα, αλλά και εδέσματα. Το απόγευμα συγκεντρώνονται όλοι στην πλατεία όπου ντύνονται και οι αρκουδιάρηδες και ξεκινά ο μεγάλος χορός. Στις 8 Ιανουαρίου θα γίνει ο παραδοσιακός σατιρικός γάμος με διάφορα ευτράπελα. Όποιος θέλει να ζήσει από κοντά τα ξεχωριστά αυτά δρώμενα να έρθει στους Πύργους, προσφέρουμε άφθονο κρασί και πολλά εδέσματα, και να είναι σίγουρος ότι θα περάσει καλά. Εύχομαι σε όλους καλή χρονιά»
«Αράπηδες» Παγονερί 5-6
Ιανουαρίου
Στο Παγονέρι κατά την ημέρα των φώτων «παλαιότερα και του Αη Γιαννιού» ιστορικά και παραδοσιακά θυμίζουν διονυσιακές και θρακικές γιορτές. Η λατρεία του Διόνυσου λέγεται ότι ξεκίνησε από τη Θράκη. Θυμίζουν επίσης και τον μυθικό βασιλιά της Θράκης Ρήσο που με το άσπρο άλογο του και άλλα μαγικά έδιωχνε τις αρρώστιες κτλ
«Στον Παγονέρι, ανήμερα των Φώτων στις 12 το μεσημέρι μετά τον καθαγιασμό των υδάτων, και καθώς έρχεται το εκκλησίασμα από τις κάτω βρύσες στην πλατεία του χωριού συναντιέται με το θίασο. Τον θίασο τον αποτελούν οι Αράπηδες, τραγόμορφοι ήρωες με σπαθιά και κουδούνια, η γύφτισσα με το μωρό στο χέρι, η νύφη, πανέμορφη πάντα έτοιμη για κλέψιμο και ο χακλής, ο γιατρός με το άλογο του να επέμβει και να βοηθήσει όποιον υποδύεται τον ασθενή. Σας περιμένουμε όλους στο Παγονέρι με τους ήχους της Γκάιτας, του Νταχαρέ και των κουδουνοφόρων να περάσουμε αξέχαστες στιγμές. Ο Σύλλογος προσφέρει δωρεάν τσίπουρο, κρασί και λουκάνικα», αναφέρει ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Παγονερίου κ. Μόνιος Δημήτριος.
Δεν πρέπει να ξεχνούμε όλοι οι Παγονερίτες έλκουν την καταγωγή τους από την Ήπειρο και την ευρύτερη περιοχή της Θράκης. Οι τραγόμορφοι αράπηδες, (χαράπια) με σπαθιά και μεγάλα κουδούνια, η γύφτισσα «αγκούπκα» που τους συνόδευε με το παιδί στην αγκαλιά της, η πολυβαμμένη νύφη (πιθανόν αδελφή των χαράπιδων) και ο χατλής (γιατρός) με το αλογάκι του είναι οι ήρωες των Παγονερίτικων δρωμένων. Σ’ αυτά τα δρώμενα ενεργώς συμμετέχουν και οι θεατές λ.χ. (κλέβοντας την νύφη ή το παιδί της γύφτισσας, αρρωσταίνουν για να τους θεραπεύσει ο χατλής κτλ), πρόκειται δηλαδή για συνολικά δρώμενα
Στο Παγονέρι κατά την ημέρα των φώτων «παλαιότερα και του Αη Γιαννιού» ιστορικά και παραδοσιακά θυμίζουν διονυσιακές και θρακικές γιορτές. Η λατρεία του Διόνυσου λέγεται ότι ξεκίνησε από τη Θράκη. Θυμίζουν επίσης και τον μυθικό βασιλιά της Θράκης Ρήσο που με το άσπρο άλογο του και άλλα μαγικά έδιωχνε τις αρρώστιες κτλ
«Στον Παγονέρι, ανήμερα των Φώτων στις 12 το μεσημέρι μετά τον καθαγιασμό των υδάτων, και καθώς έρχεται το εκκλησίασμα από τις κάτω βρύσες στην πλατεία του χωριού συναντιέται με το θίασο. Τον θίασο τον αποτελούν οι Αράπηδες, τραγόμορφοι ήρωες με σπαθιά και κουδούνια, η γύφτισσα με το μωρό στο χέρι, η νύφη, πανέμορφη πάντα έτοιμη για κλέψιμο και ο χακλής, ο γιατρός με το άλογο του να επέμβει και να βοηθήσει όποιον υποδύεται τον ασθενή. Σας περιμένουμε όλους στο Παγονέρι με τους ήχους της Γκάιτας, του Νταχαρέ και των κουδουνοφόρων να περάσουμε αξέχαστες στιγμές. Ο Σύλλογος προσφέρει δωρεάν τσίπουρο, κρασί και λουκάνικα», αναφέρει ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Παγονερίου κ. Μόνιος Δημήτριος.
Δεν πρέπει να ξεχνούμε όλοι οι Παγονερίτες έλκουν την καταγωγή τους από την Ήπειρο και την ευρύτερη περιοχή της Θράκης. Οι τραγόμορφοι αράπηδες, (χαράπια) με σπαθιά και μεγάλα κουδούνια, η γύφτισσα «αγκούπκα» που τους συνόδευε με το παιδί στην αγκαλιά της, η πολυβαμμένη νύφη (πιθανόν αδελφή των χαράπιδων) και ο χατλής (γιατρός) με το αλογάκι του είναι οι ήρωες των Παγονερίτικων δρωμένων. Σ’ αυτά τα δρώμενα ενεργώς συμμετέχουν και οι θεατές λ.χ. (κλέβοντας την νύφη ή το παιδί της γύφτισσας, αρρωσταίνουν για να τους θεραπεύσει ο χατλής κτλ), πρόκειται δηλαδή για συνολικά δρώμενα
Το παραδοσιακό διονυσιακό δρώμενο των «Αράπηδων» πρόκειται να αναβιώσει για μια ακόμη χρονιά στη Νικήσιανη του Δήμου Παγγαίου. Σε μια λαμπρή εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στις 2.00 το μεσημέρι στις 7 Ιανουαρίου, θα γίνει η επίσημη παρουσίαση του δρώμενου.
Οι «Αράπηδες» είναι ένα έθιμο, που οι ρίζες του χάνονται στα βάθη των αιώνων. Πέρα από τον καθαρά διονυσιακό τους χαρακτήρα, εικάζεται ότι χρησιμοποιήθηκαν από τον Μέγα Αλέξανδρο για να απωθήσει τους εχθρούς του, λόγω της αποκρουστικής όψης τους. Αργότερα, οι κάτοικοι του Παγγαίου, σε συνδυασμό με τα διονυσιακά – ορφικά μυστήρια, έκαναν αναπαράσταση του γεγονότος και έτσι έχει διασωθεί μέχρι τις μέρες μας, αναλλοίωτο.
Την ημέρα του Αη Γιάννη, στις 7 Ιανουαρίου, οι ομάδες των «Αράπηδων» κάνουν κοινή παρέλαση στους δρόμους της Νικήσιανης, κάτω από τους εκκωφαντικούς ήχους των κουδουνιών τους. Δύο αρχηγοί ομάδων παλεύουν μέχρι την τελική πτώση του ενός. Στη συνέχεια γύρω από τον πεσμένο αρχηγό συγκεντρώνονται όλοι οι «Αράπηδες» σε μια μυσταγωγία που τελειώνει με την ανάσταση του νεκρού, η οποία συμβολίζει και το ξύπνημα της φύσης από το λήθαργο του χειμώνα. Η αναβίωση του δρώμενου ολοκληρώνεται με ένα ξέφρενο ιδιόρρυθμο χορό όλων των «Αράπηδων».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου